حلول ماه مبارک رمضان ُ این ماه پرفیض و برکت، فرصتی استثنایی برای تأمل در یکی از مهمترین عبادات الهی یعنی روزه است؛ عبادتی که نه تنها در اسلام، که در تمامی ادیان آسمانی پیشینهای به بلندای تاریخ بشریت دارد و خداوند متعال در قرآن کریم بر وجوب آن تأکید فرموده است. این فریضه الهی، فراتر از یک تکلیف دینی، تمرینی برای مدیریت رفتار، کنترل هیجانات و در نهایت دستیابی به تقواست و فواید بیشمار آن، چه از جنبه روحانی و چه از جنبه جسمانی، بر هیچکس پوشیده نیست. از اینرو، شایسته است با تأمل و تعمق بیشتری به این عبادت مهم بنگریم و با انگیزهای والا برای بهرهمندی از ثمرات ارزشمند آن در این ماه عزیز، گام برداریم.
در همین راستا سلسله درسگفتارهایی با عنوان «روزه و تربیت نفس ؛ بیان حجتالاسلام نوید جانباز، روانشناس و مشاور خانواده تهیه کرده است. وی در این درسگفتارها از جایگاه و فلسفه روزه میگوید؛ عبادتی همزاد بشریت که نه تنها بر جسم و روح تأثیر میگذارد، که انسان را به مهار هیجانات و مدیریت رفتار دعوت میکند.
در ادامه بخش سوم درسگفتار را با عنوان «مدیریت خشم و هیجانات» میخوانیم و میبینیم:
یکی از آفتها و موانع مهم در مسیر زندگی فردی و روابط جمعی ما، عدم توانایی در کنترل هیجانات و بروز رفتارهایی نظیر خشم و پرخاشگری است. روانشناسان و اندیشمندان علوم تربیتی تلاشهای فراوانی انجام دادهاند تا راهکارهایی را برای غلبه بر خشم به ما ارائه دهند. اما سؤال اینجاست: چرا عصبانی میشویم و چرا رفتارهای پرخاشگرانه از ما سر میزند؟
عواملی مانند عزت نفس پایین، عدم آگاهی کافی از وضعیت جسمانی، احساس ناکامی در زندگی و نداشتن مسیر روشن برای رشد، میتوانند از زمینههای اصلی بروز پرخاشگری و خشم در انسان باشند. در مقابل، هنگامی که به خداوند متعال توجه میکنیم، به دستورات او گوش میدهیم، برای رشد خود ارزش قائل میشویم و سعی میکنیم مدیریت رفتار را در زندگی تمرین کنیم، میتوانیم هیجاناتی مانند خشم را بهتر کنترل کنیم.
افرادی که دچار خشم و پرخاشگری میشوند، اغلب بر وضعیت جسمی و روحی خود تسلط کافی ندارند. برای مثال، برنامه منظمی برای خواب خود ندارند و بیهدفی و بیبرنامگی در جنبههای مختلف زندگی باعث میشود که در مواجهه با مسائل و تنشها، نتوانند واکنش مناسبی نشان دهند. خشم و پرخاشگری، نوعی رها شدن در برابر هیجانات است. احساس آسیبپذیری در برابر دیگران و کاهش عزت نفس، از جمله زمینههای فکری و هیجانی بروز این حالتها به شمار میروند.
اعمال عبادی، بهویژه روزهداری در ماه مبارک رمضان، فرصتی ارزشمند برای تمرین خودکنترلی و تقویت عزت نفس درونی فراهم میآورد. هنگامی که رابطه خود را با خدا اصلاح میکنیم و احساس ارزشمندی در ما رشد مییابد، از یک سو و از سوی دیگر مدیریت رفتاری را در امور روزمره تمرین میکنیم، در لحظات حساس و موقعیتهای مخاطرهآمیز زندگی که ممکن است خشم و پرخاشگری بروز کند، زمینههای شخصیتی و انگیزشی برای تسلط بر خویشتن در ما ایجاد میشود.
روزه به ما کمک میکند تا کنترل رفتاری بهتری داشته باشیم؛ به ما مدیریت رفتار، حس ارزشمندی و آگاهی از حرکت در مسیر رشد و بندگی عطا میکند. این عبادت به انسان میآموزد که از تعلقات مادی فاصله گیرد و ظرفیتهای معنوی خویش را بیشتر درک کند.
روزه میتواند نقطهآغازی برای بازسازی احساس ارزشمندی باشد؛ چراکه اغلب افرادی دچار پرخاشگری میشوند که در درون خود احساس ناکامی دارند و عزت نفس و اعتمادبهنفسشان آسیب دیده است. چنین افرادی معمولاً قادر به کنترل هیجانات خود نیستند و خشم خود را بروز میدهند.
ثبت دیدگاه