مراسم اعتکاف از بامداد ۱۳ دی ماه با حضور حدود یک و نیم میلیون معتکف در ۱۲ هزار مسجد سراسر کشور آغاز شده است. ۷۰ درصد شرکتکنندگان در اعتکاف سال جاری جوان و نوجوان هستند و ۲۰۵ مسجد به منظور ایجاد شرایط حضور مادران دارای فرزند خردسال در این آیین، ویژه اعتکاف مادر ـ دختری در نظر گرفته شده است.
آمار معتکفان امسال نشان دهنده رشدی ۳۰ درصدی نسبت به سال گذشته است و با توجه به اینکه بیشتر معتکفان نوجوان و جوان هستند، میتوان نتیجهگیری کرد که توجه این دو قشر به این عبادت خاص بیشتر از گذشته جلب شده است.
اما در کنار تمام افرادی که توفیق اعتکاف پیدا کردهاند، افراد زیادی هم هستند که به دلایل مختلف نتوانستهاند معتکف شوند؛ با نگاهی به منابع دینی میتوان عبادتهایی را به این افراد پیشنهاد کرد تا ثوابی همپای اعتکاف مقبول کسب کنند.
خدمت به خلق بهترین جایگزین اعتکاف
بهترین جایگزین برای افرادی که امکان حضور در مراسم اعتکاف را پیدا نکردهاند، خدمت به خلق خدا و شاد کردن دل مردم است. در شرایط اقتصادی کنونی با منصف بودن و در حد توان احسان و بخشش کردن میتوان ثواب و اجری عظیم کسب کرد.
ابن مهران گويد: امام مجتبى عليه السلام در مسجد اعتكاف كرده بود و من نزد او نشسته بودم، مردى آمد و عرض كرد: اى فرزند رسول خدا شخصى از من طلب دارد و میخواهد مرا به اين جهت به زندان افكند، امام عليه السلام فرمود: «بخدا سوگند اكنون ثروتى ندارم كه قرض تو را بپردازم»، آن مرد گفت: شما بيا با او صحبت كن. امام مجتبى(ع) به سوی آن مرد رفت و من به امام عرض كردم: اى فرزند رسول خدا آيا اعتكاف خود را فراموش کردى؟ حضرت فرمود: «فراموش نكردم، ولى از پدرم شنيدم كه میگفت؛ پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلم فرمود: هر كس براى برآورده شدن حاجت برادر دينى خود تلاش كند گويا ۹ هزار سال خدا را عبادت كرده كه روزها را روزه گرفته و شبها را به نماز ايستاده باشد». (الآداب الدينية للخزانة المعينية با ترجمه عابدى)
همچنین مهمتر از فضیلت خدمت به خلق خدا، اهتمام به «قانون تعاون» و عمل به «قانون مواسات» است که جایگزین مناسبی برای اعتکاف و سایر اعمال عبادی مستحب شمرده میشود. باید توجه شود که التزام و عمل به انفاق و مواسات با مردم، در وقت احتیاج آنها، مستحب نیست، بلکه واجب است. قرآن کریم از همان ابتدای سوره بقره که میفرماید: «وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ» تا پایان، بر ضرورت گرهگشایی از مردم تأکید میورزد.
همچنین براساس روایات متعددی، رسیدگی به دیگران و دستگیری از همنوعان، از یک ماه ماندن در مسجد و شبانهروز عبادت کردن و روزه گرفتن و نماز خواندن، افضل است. مثلاً از امام صادق(ع) روایت شده است که هرکس برای برآوردن حاجت برادر مسلمانش سعی و کوشش کند، خداوند تعالی پاداش یک حج و یک عمره و دو ماه اعتکاف در مسجدالحرام را با روزه آنها، برایش مینویسد.
یک بدل دیگر برای اعتکاف، که در روایات اهل بیت(ع) به آن سفارش شده، همنشینی انسان با خانواده است. از رسول خدا(ص) روایت شده است که مصاحبت و همنشینی مرد با خانواده خود، نزد خداوند تعالی محبوبتر از اعتکاف در مسجدالنبی است.
بدل دیگر اعتکاف، بهجا آوردن عبادات و اعمال استحبابی در خانه است. یک معنای اعتکاف، عزلت و گوشهنشینی و اهمیت به عبادت است. اعتکاف در خانه، اگرچه احکام شرعی اعتکاف را ندارد، اما ثواب عبادت خداوند را خواهد داشت.
ثبت دیدگاه